Η δηλητηρίαση από ποντικοφάρμακο είναι από τις πιο συχνές δηλητηριάσεις σε σκύλους και γάτες. Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη γιατί, στα πιο διαδεδομένα σκευάσματα, τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται αμέσως. Το ζώο μπορεί να φαίνεται απολύτως καλά για μέρες.
Πώς δρουν τα αντιπηκτικά ποντικοφάρμακα
Τα πιο συνηθισμένα ποντικοφάρμακα είναι αντιπηκτικά. Εμποδίζουν τον οργανισμό να χρησιμοποιήσει τη βιταμίνη Κ1, που χρειάζεται για να παράγει τους παράγοντες πήξης του αίματος. Έτσι το αίμα δεν πήζει και προκαλούνται αιμορραγίες, συχνά εσωτερικές.
Πρώτης γενιάς (π.χ. βαρφαρίνη): χρειάζονται συνήθως επανειλημμένη κατανάλωση για να προκαλέσουν σοβαρή δηλητηρίαση.
Δεύτερης γενιάς (π.χ. βροδιφακούμ, βρωμαδιολόνη): είναι πολύ πιο ισχυρά, και μία μόνο κατανάλωση μπορεί να είναι θανατηφόρα.
Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα: τα αποθέματα των παραγόντων πήξης εξαντλούνται σε 1–2 ημέρες και τα σημάδια αιμορραγίας εμφανίζονται συνήθως 3 έως 7 ημέρες μετά την κατάποση.
Συμπτώματα
Σημαντικό: η αιμορραγία δεν είναι πάντα ορατή, γιατί συχνά γίνεται μέσα στην κοιλιά, στον θώρακα, στους πνεύμονες ή στις αρθρώσεις.
Υπάρχουν και άλλοι τύποι ποντικοφαρμάκων
Δεν είναι όλα αντιπηκτικά, και για τους παρακάτω τύπους δεν υπάρχει αντίδοτο:
Χοληκαλσιφερόλη (βιταμίνη D3): προκαλεί οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Τα συμπτώματα εμφανίζονται σε 2–3 ημέρες: πολλή δίψα και ούρηση, αδυναμία, ανορεξία, κακοσμία στόματος. Ακόμη και μικρή ποσότητα μπορεί να είναι θανατηφόρα.
Βρωμεθαλίνη: προκαλεί οίδημα στον εγκέφαλο. Τα συμπτώματα (αστάθεια, τρέμουλο, σπασμοί, παράλυση) εμφανίζονται από 2 έως και 36 ώρες μετά. Οι γάτες είναι πιο ευαίσθητες από τους σκύλους.
Φωσφίδια ψευδαργύρου/αργιλίου: απελευθερώνουν τοξικό αέριο στο στομάχι. Τα συμπτώματα είναι γρήγορα: φούσκωμα, εμετός, πόνος στην κοιλιά, σοκ, σπασμοί.
Γι’ αυτό είναι κρίσιμο να ξέρουμε ακριβώς ποιο προϊόν καταπίνει το ζώο.
Τι να κάνετε αμέσως
Η αντιμετώπιση
Αν η κατάποση έγινε πρόσφατα (μέσα σε λίγες ώρες), ο κτηνίατρος μπορεί να προκαλέσει εμετό και να χορηγήσει ενεργό άνθρακα.
Για τα αντιπηκτικά, το αντίδοτο είναι η βιταμίνη Κ1. Είναι συνταγογραφούμενο φάρμακο, και τα συμπληρώματα του εμπορίου δεν αρκούν. Η θεραπεία κρατάει εβδομάδες: για τα ισχυρά αντιπηκτικά δεύτερης γενιάς συνήθως γύρω στις 4 εβδομάδες (28–30 ημέρες). Περίπου 48 ώρες μετά την τελευταία δόση γίνεται εξέταση πήξης του αίματος, για να επιβεβαιωθεί ότι δεν χρειάζεται άλλη θεραπεία. Στα σοβαρά περιστατικά μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία και μετάγγιση.
Με έγκαιρη θεραπεία η ανάρρωση είναι δυνατή. Αν η αιμορραγία δεν αναγνωριστεί και δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να αποβεί μοιραία.
Πρόληψη
Πηγές
Merck Veterinary Manual – Anticoagulant Rodenticide Poisoning in Animals
VCA Animal Hospitals – Anticoagulant Rodenticide Poisoning in Dogs
Pet Poison Helpline – Mouse and Rat Poison (Rodenticides)
Pet Poison Helpline – Vitamin K1 for Dogs
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση από κτηνίατρο.